Voor veel mensen is vervoer iets vanzelfsprekends.

Instappen.
Rijden.
Bestemming bereiken.

Maar voor sommige gezinnen begint de spanning al ruim voordat een auto de straat in rijdt.

Niet weten wie er komt.
Niet weten hoe iemand reageert.
Niet weten of een chauffeur begrijpt wat overprikkeling werkelijk betekent.

Want sommige passagiers hebben geen vervoer nodig.

Ze hebben voorspelbaarheid nodig.

Maar om rust.

Een tijd geleden kwam ik via een vervoersplatform in contact met ouders van een jongen van achttien met zware autismeproblematiek.

Hij ging meerdere dagen per week naar zijn dagbesteding en was volledig afhankelijk van vervoer.

Alleen was vervoer voor hem allang geen normaal vervoer meer.

Deze jongen was al meerdere keren volledig geëscaleerd in taxi’s.

Slaan.
Schoppen.
Complete paniek.

Niet omdat hij “vervelend” was.
Niet omdat hij kwaad wilde.

Maar omdat sommige mensen met zware autismeproblematiek volledig vastlopen zodra spanning, onduidelijkheid of onverwachte situaties zich opstapelen.

En geloof me… chauffeurs onderschatten dat vaak enorm. Deze jongen raakte al volledig in paniek als de auto 1 minuut te laat was, bij 10 minuten te laat arriveren sloegen de stoppen bijna door en dat is dan pas het begin.

Veel mensen denken bij autisme nog steeds:
“iemand houdt gewoon niet van drukte.”

Maar dit gaat veel verder dan dat.

Sommige mensen voelen spanning al voordat er überhaupt iets gebeurd is.

Een verkeerde stemtoon.
Een onverwachte vraag.
Een chauffeur die te direct oogcontact maakt.
Een radio die harder staat dan normaal.
Een geur in de auto die anders is.

Dat klinkt voor veel mensen misschien overdreven.

Totdat iemand volledig vastloopt.

De ouders vertelden mij dat er al meerdere incidenten waren geweest met wisselende chauffeurs. Chauffeurs die hem niet begrepen.

Mensen die bleven praten terwijl hij juist probeerde alle prikkels buiten te houden.

Situaties waarbij spanning onderweg zo hoog opliep dat ritten volledig misgingen.

Toen ik dat hoorde dacht ik eigenlijk maar één ding:

Hoe kan dit überhaupt gebeuren?

Want als iemand zó gevoelig is voor prikkels, waarom blijft hij dan steeds bij wisselende chauffeurs terechtkomen?

Het antwoord bleek eigenlijk heel simpel.

Omdat vervoer tegenwoordig vaak via platforms loopt.

Ritten worden als het ware geveild.

Chauffeurs kunnen bieden op ritten. Timers lopen af.

Iemand accepteert de rit.

Soms wordt een rit weer geannuleerd.

Daarna komt hij opnieuw beschikbaar.

Andere chauffeur.
Andere auto.
Andere energie.

Voor standaard zorgvervoer werkt dat prima.

Maar voor dit soort situaties eigenlijk totaal niet.

Want deze jongen had geen “vervoer” nodig.

Hij had voorspelbaarheid nodig.

En dat verschil begrijpen veel systemen simpelweg niet.

Ik ben daarom met het platform in gesprek gegaan.

Eigenlijk zei ik iets heel simpels:

“Laat mij hem gewoon rijden.”

Niet één keer.
Niet af en toe.

Gewoon structureel.

Vaste dagen.
Vaste tijden.
Dezelfde chauffeur.
Dezelfde auto.

Zodat die jongen weet waar hij aan toe is.
Zodat die ouders weer een beetje rust krijgen.
Zodat niet iedere rit spanning oplevert nog vóórdat de auto überhaupt voorrijdt.

Want dat was het inmiddels geworden.

Niet weten wie er voor de deur verschijnt.
Niet weten hoe iemand reageert.
Niet weten of iemand rustig blijft zodra spanning oploopt.

En ondertussen moesten die ouders dat allemaal maar zien te managen terwijl ze waarschijnlijk al jaren overleven in plaats van leven.

Dat raakte me misschien nog wel het meest.

Veel mensen zien alleen:
“een vervoersopdracht.”

Maar die ouders zien:
“Gaat onze zoon vandaag rustig en veilig heen en terug komen?”

Dat is een compleet andere lading.

En juist daar ging het vaak mis.

Want een chauffeur stapt na een rit weer uit en gaat door naar de volgende klant.

Maar een gezin blijft achter met de gevolgen van spanning, onrust en escalaties.

Dat verschil vergeten mensen vaak.

Alleen liep ik vervolgens tegen iets aan waar eigenlijk niemand echt schuld aan had.

Het systeem.

Zo’n platform mag officieel niet zomaar zeggen:
“Deze rit is alleen voor Mike.”

Want dan krijg je discussies over regels, aansprakelijkheid en voorkeursbehandeling.

Dus wat gebeurde er?

Die ouders moesten die ritten alsnog zelf invoeren in het systeem.

En daar begon de volgende chaos.

Op zaterdag werden soms alle ritten van de hele week ingevoerd.

Vervolgens verschenen er meerdere veilingen tegelijk op het scherm.

Timers die aftellen.

Chauffeurs die bieden.

Ritten die ineens verdwijnen omdat iemand anders sneller accepteert.

En ondertussen zat daar een moeder compleet gespannen achter een computer.

Niet omdat ze “vervoer wilde regelen”.

Maar omdat ze wanhopig probeerde grip te houden op een situatie die al veel te lang onrust gaf en al te vaak is geëscaleerd.

Ik heb toen nog geprobeerd structuur aan te brengen.

Niet alles tegelijk invoeren.
Meer overzicht houden.
Rustiger werken.
Ritten spreiden.

En zelf probeerde ik ondertussen meerdere veilingen tegelijk in de gaten te houden om de kans zo groot mogelijk te maken dat ik zijn ritten kon aannemen.

Soms lukte dat.

Soms niet.

En eerlijk?

Dat frustreerde me meer dan ik vooraf had verwacht.

Omdat je weet dat het verschil soms zit in iets heel kleins.

Een chauffeur die rustig blijft.
Een chauffeur die niet blijft praten.
Een chauffeur die spanning vroeg aanvoelt.
Een chauffeur die niet vanuit ego reageert zodra iemand ontregelt.

Dat zijn geen details meer.

Dat is veiligheid.

Sindsdien kijk ik anders naar zorgvervoer.

Want mensen denken vaak dat dit werk draait om rijden.

Maar heel vaak draait het helemaal niet om rijden.

Het draait om spanning op tijd herkennen voordat iets escaleert.

Om rust bewaren terwijl iemand anders volledig vastloopt.

Om begrijpen dat sommige passagiers geen gesprek nodig hebben… maar juist stilte.

Misschien klinkt dit overdreven voor mensen die dit nooit hebben meegemaakt.

Maar geloof me:

Voor sommige ouders begint rust pas zodra dezelfde auto weer de straat in komt rijden.

Mike de Kort

Prifeur