Inzichten over gedrag, verkeersrust,

mobiliteit en alles wat onderweg meespeelt.

Een voertuig kan zich perfect aan de verkeersregels houden…
en toch onrust veroorzaken.

Juist dát is één van de grootste uitdagingen binnen autonoom rijden.

Want verkeer draait niet alleen om regels.

Verkeer draait om interpretatie.

Om timing.

Om intentie.

Om anticiperen op gedrag dat nog niet zichtbaar is.

Binnen de ontwikkeling van autonome voertuigen wordt daarom steeds vaker gekeken naar iets wat lastig meetbaar is:

menselijk verkeersbegrip.

ALKS-systemen, ook wel Automated Lane Keeping Systems genoemd, vormen één van de eerste stappen richting volledig autonoom rijden.

Deze systemen kunnen zelfstandig sturen, remmen, versnellen en binnen dezelfde rijstrook blijven rijden.

Technisch gezien indrukwekkend.

Maar in de praktijk ontstaat direct een grotere vraag:

Wanneer voelt rijgedrag werkelijk veilig aan?

Want veiligheid ontstaat niet alleen doordat een voertuig exact doet wat volgens de regels mag.

Veiligheid ontstaat vooral wanneer verkeersgedrag logisch, voorspelbaar en natuurlijk aanvoelt voor andere weggebruikers.

Een voertuig kan juridisch correct rijden…
en tóch spanning veroorzaken in verkeer.

Een ervaren bestuurder kijkt zelden alleen naar het voertuig vóór hem.

De aandacht ligt voortdurend breder:

• verkeersritme,
• zichtlijnen,
• spanningsopbouw,
• gedragsverwachtingen,
• mogelijke risico’s,
• en subtiele veranderingen in verkeersgedrag.

Soms is een minimale stuurcorrectie al voldoende om aan te voelen dat iemand waarschijnlijk gaat invoegen.

Soms verraadt een kleine snelheidsverandering onzekerheid of afleiding.

Dat soort interpretaties gebeuren vaak onbewust.

Juist dat menselijke verkeersbegrip wordt internationaal steeds vaker omschreven als roadmanship.

Niet alleen reageren op verkeer…
maar begrijpen hoe verkeer zich waarschijnlijk gaat gedragen.

Tijdens een onderzoeksproject van TNO, uitgevoerd in samenwerking met onder andere Rijkswaterstaat, RDW en het CBR, werd onderzocht hoe zogenoemd ‘competent driving’ beter meetbaar gemaakt kon worden voor toekomstige autonome voertuigen.

In eerste instantie werden hiervoor rijschool-examinatoren ingezet.

Hoewel deze bestuurders uiteraard over veel verkeerskennis beschikken, bleven de onderzoeksresultaten volgens betrokkenen achter bij de verwachtingen.

Het verkeersgedrag bleek te verschillend, te reactief en onvoldoende consistent om de gewenste patronen voor competent verkeersgedrag goed te kunnen analyseren.

Daarop ontstond een opvallende vervolgstap.

TNO ging op zoek naar bestuurders met een andere vorm van rijervaring. Niet gericht op examens of verkeersregels alleen, maar juist op anticipatie, verkeersrust, voorspelbaarheid en sociaal verkeersgedrag onder hoge verantwoordelijkheid.

Via Bruseco — gespecialiseerd in de opleiding van high-end D1-directiechauffeurs — werden uiteindelijk twintig ervaren directiechauffeurs geselecteerd.

Mike de Kort van Prifeur was één van deze geselecteerde chauffeurs.

Met volledig uitgeruste meetvoertuigen reden de chauffeurs verschillende trajecten terwijl onderzoekers onderzochten hoe ervaren bestuurders verkeerssituaties interpreteren, risico’s inschatten en anticiperen op gedrag van andere weggebruikers.

Het doel daarvan was niet om sneller te rijden.

Integendeel.

Het onderzoek draaide juist om voorspelbaar, competent en sociaal verkeersgedrag.

Precies de vorm van verkeersrust die passagiers vaak wél voelen… maar nauwelijks bewust kunnen uitleggen.

Passagiers onthouden zelden een perfecte stuurcorrectie.

Ze onthouden rust.

De afwezigheid van abrupte beslissingen.
De voorspelbaarheid van de rit.
Het gevoel dat alles vanzelf leek te verlopen.

Maar achter die stilte gebeurt meer dan mensen denken.

Een ervaren D1-directiechauffeur analyseert voortdurend:

• verkeersgedrag,
• timing,
• risico’s,
• ruimte,
• snelheid,
• en mogelijke veranderingen in de situatie rondom het voertuig.

Vaak zonder dat passagiers daar iets van merken.

Juist wanneer een rit vanzelf lijkt te verlopen, wordt zichtbaar hoeveel voorbereiding, observatie en verkeersbegrip daarachter schuilgaat.

De ontwikkeling van autonome voertuigen laat zien hoe indrukwekkend moderne technologie inmiddels geworden is.

Toch blijkt juist het menselijke gedeelte van verkeer moeilijker te voorspellen dan jarenlang werd gedacht.

Want verkeer is geen gesloten computersysteem.

Verkeer is menselijk gedrag.

En menselijk gedrag laat zich niet altijd volledig vertalen naar regels, sensoren of software alleen.

Misschien ligt de grootste uitdaging van autonoom rijden uiteindelijk daarom niet in techniek…
maar in het begrijpen van mensen.

Wat voor veel passagiers voelt als een rustige rit…
is vaak het resultaat van duizenden kleine beslissingen die ongemerkt achter elkaar plaatsvinden.

Niet zichtbaar.

Maar wel bepalend.

Juist daarom is het bijzonder dat binnen de ontwikkeling van autonome voertuigen uiteindelijk niet alleen naar techniek werd gekeken, maar ook naar 20 zeer ervaren directiechauffeurs.

Vanaf medio mei 2026 zullen de eerste volledig autonome voertuigen onder bepaalde voorwaarden zelfstandig over Nederlandse wegen kunnen rijden, zonder dat de bestuurder het stuur voortdurend hoeft vast te houden.

Een klein maar bijzonder detail daarachter is dat ervaren D1-directiechauffeurs hebben meegewerkt aan het analyseren van zogenoemd ‘competent driving’; de manier waarop menselijke bestuurders verkeer interpreteren, anticiperen en rust bewaren in complexe situaties.

Mike de Kort van Prifeur was één van de geselecteerde ccv-D1directiechauffeurs die binnen deze onderzoeken werd geanalyseerd.

Geen groot podium.
Geen zichtbare handtekening.

Maar ergens diep in de ontwikkeling van toekomstige autonome voertuigen…
zit een klein stukje menselijke verkeerservaring verwerkt van Mike de Kort die jarenlang juist heeft geleerd om onzichtbaar rustig te blijven onderweg.

Mike de Kort